Aστακός
Το όνομα της πόλης διατηρήθηκε από την αρχαιότητα και το οφείλει, πιθανόν, στα γνωστά οστρακόδερμα που αφθονούσαν στον κόλπο του.
Όμορφη κωμόπολη του νομού Αιτωλ/νίας χτισμένη στο βάθος του ομώνυμου Κόλπου. Το όνομα του Αστακού είναι γνωστό από αρχαιοτάτων χρόνων και το οφείλει, κατά μία εκδοχή, στα γνωστά οστρακόδερμα που παλαιότερα υπήρχαν σε αφθονία στα νερά του. Δε γνωρίζουμε πότε έγινε η πρώτη κατοίκησή του. Όμως ανάγεται, σύμφωνα με τα υπολείμματα αρχαϊκών οικισμών στη νεολιθική εποχή. Οι πρώτοι γνωστοί κάτοικοί του ήταν Κάρες και Λέλεγες και πιθανόν αργότερα και Κεφαλλήνες, γιατί όπως μας πληροφορεί ο Όμηρος, την είχε κατακτήσει ο βασιλιάς της Ιθάκης Λαέρτιος. Το 12ο π.Χ. αιώνα έλαβε μέρος στον Τρωικό Πόλεμο υπό το βασιλιά της Ιθάκης Οδυσσέα. Οι κάτοικοι αυτοί, σε ανάμειξη με τα Δωρικά φύλλα που ήρθαν από το βορρά, δημιούργησαν τους Ακαρνάνες της κλασσικής εποχής, που άνηκαν στο Κοινό των Ακαρνάνων. Η παλαιά πόλη βρίσκονταν βόρεια της σημερινής, όπως μαρτυρούν τα ερείπια και τα πολλά ευρήματα και οι επιγραφές. Τη μακραίωνη κατοίκησή του Αστακού μαρτυρούν:
1. Τα Κυκλώπεια τείχη της πόλης.
2. Τα νεολιθικά ευρήματα στον Άγιο Νικόλαο και στις Γράβες,
3. Ο καταποντισμένος αρχαίος οικισμός
και το αρχαίο ναυάγιο στο Πλατυγιάλι.
4. Τα λείψανα της εποχής του Χαλκού και
τα όστρακα της μυκηναϊκής εποχής
5. Τα λατρευτικά σπήλαια νεολιθικής εποχής
στη Βερίνα.
Η πόλη έλαβε μέρος στον Πελοποννησιακό Πολέμο με το μέρος των Αθηναίων, στα ανοικτά του Κόλπου έγιναν πολλές θαλάσσιες επιχειρήσεις και ναυμαχίες, Αθηναίων Κερκυραίων και Κορινθίων. Στη Βυζαντινή εποχή ήταν γνωστός ως Δραγαμέστο. Γνώρισε πολλές επιδρομές Κουρσάρων και πειρατών και οι κάτοικοί του αναγκάστηκαν να χτίσουν τα σπίτια τους στην ενδοχώρα. Από τους Βυζαντινούς πέρασε διαδοχικά, στο Δεσποτάτο της Ηπείρου (1204), για λίγο στους Αλβανούς, ύστερα στο βασίλειο της Νεαπόλεως (1402) και τέλος στους Τούρκους (1449). Στην Επανάσταση αποτέλεσε σημαντικό λιμάνι και στρατόπεδο. Κοντά στον Κόλπο του έγινε μία ναυμαχία του Μιαούλη το 1825, γνωστή ως Ναυμαχία του Δραγαμέστου. Το σπουδαίο λιμάνι του επισκέφθηκε και ο Καποδίστριας πριν αναλάβει Κυβερνήτης. Η νεότερη πόλη δημιουργήθηκε μετά το 1821. Στην αρχή το λιμάνι του Αστακού λειτουργούσε ως αγκυροβόλιο, “Σκάλωμα Δραγαμέστου”, όπως το έλεγαν οι ντόπιοι.
Η θέση του σημερινού Αστακού ήταν γνωστή ως Σκάλωμα Δραγαμέστου με παράγκες, καρνάγια και αποθήκες. Άρχισε σταδιακά να δημιουργείται οικισμός κατά την Επανάσταση, όπου μετά την Απελευθέρωση μεγάλωσε σημαντικά από κατοίκους των γύρω χωριών, της Ιθάκης, της Κεφαλονιάς και της Ηπείρου. Γύρω από το σημαντικό λιμάνι άρχισε να χτίζεται μία όμορφη πόλη με όμορφα αρχοντικά και εκκλησίες. Τα μεγάλα εμπορικά του καταστήματα, το λιμάνι και η επαφή με τα αγγλοκρατούμενα Επτάνησα έφεραν μεγάλη οικονομική άνθηση, όπως μαρτυρούν τα πολλά όμορφα νεοκλασσικά κτήρια που διασώζονται. Σ' αυτό συνέβαλε σημαντικά το θαλάσσιο εμπόριο και κυρίως των βελανιδιών που αποτελούσαν την πρώτη ύλη για τη βυρσοδεψία. Ο Αστακός υπήρξε γενέτειρα διαπρεπών ανθρώπων και σήμερα αποτελεί έδρα του ομώνυμου Δήμου. Οι κάτοικοί του σήμερα ασχολούνται με το εμπόριο, τον τουρισμό, την αλιεία και τη γεωργία και την κτηνοτροφία. Επίσης πολλοί ακολούθησαν το δύσκολο επάγγελμα του ναυτικού.
Υπάρχει η ελπίδα ότι η κατασκευή και η λειτουργία
του εμπορικού λιμανιού στο Πλατυγιάλι, θα
συμβάλει σημαντικά στην οικονομική ανάκαμψη
όλης της ευρύτερης περιοχής του Δήμου,κρατώντας τους νέους στον τόπο τους
διατηρώντας τη ζωντανή όλο το χρόνο.